Xanh trong mắt trẻ


Tôi sinh ra và ln lên Sài Gòn. Thi y, Sài Gòn không đông đúc như bây gi. Tương phn vi cm nhn ngày nay ca tôi v mt TPHCM năng đng và đy màu sc, tui thơ ca tôi gn lin vi nhng ký c sâu đm v nhng không gian đô th phong cách Pháp ca khu vc qun 1 và qun 3.

Bưu đin Thành ph
  
Nhiu khi tôi cm thy mình rt may mn vì được ln lên trong mt gia đình hnh phúc, gia mt không gian đô th xanh và trong lành.

Ngày nay, tôi thường nhìn đô th vi con mt ca mt nhà chuyên môn, quen phân tích nhng vn đ và suy nghĩ nhng gii pháp đ phát trin, bo tn hoc ci to nó. Nhưng trong con mt ca mt cu bé, đô th là mt cái gì đó đơn gin hơn nhiu. Tôi nh mình lúc đó không chú ý my đến nhng công trình kiến trúc nhiu như chú ý đến sinh hot ca nhng người xung quanh, quán xá, gánh hàng rong, thiên nhiên, cây xanh, ngn c, l bi, b tường hoc mt nước.


Nhà tôi đường Nguyn Du

Trong mt thi gian dài, nhà tôi s 104 Nguyn Du, ngay ti góc đường Nguyn Du và Công Lý (Nam Kỳ Khi Nghĩa ngày nay), nơi ba tôi (c kiến trúc sư Ngô Viết Th) có th d dàng sang làm vic ti công trường Dinh Đc Lp. T phòng ca tôi nhìn ra là mt góc rng cây rp mát ca dinh ngay trước mt nhà. Tôi vn còn nhn tượng rt sâu sc v ánh nng vàng rc r bui chiu trong tiếng hát bài Sài Gòn đp lm ca cô ca sĩ tóc ngn có n cười d mến Phương Hoài Tâm trên ti vi. Có l đó là mt bài hát rt thi thượng vào thi y, vì trong mt thi gian dài, hình như chiu nào tôi cũng được nghe. Thi còn nh, tôi rt yêu thích căn phòng hướng Tây ca anh em chúng tôi trên tng hai và không h có cm giác nóng nc vào các bui trưa mùa hè, cho dù nhà không có máy lnh.

Vườn Tao Đàn

Vườn Tao Đàn

Thi đó có l vì còn bé quá, ch em tôi không được ba tôi ch đi chơi sau khi thăm công trường vào cui tun nhiu như thói quen ca gia đình nhng năm sau này. Dường như tôi ch được ba ch vào thăm Dinh Đc Lp mt ln. Lúc đó, công trình có v đã hoàn tt và đã đưa vào s dng nhưng còn sót li mt vài hng mc chưa thi công xong, vì ch thy ri rác vài công binh xây dng. Tôi nghe loáng thoáng ba tôi nói chuyn vi người lính bo v phía ngoài, được biết là ch nhân đi vng, do đó ông có th lái xe đưa chúng tôi lên tn đnh ramp dc ca li vào. Chúng tôi không được đi vào lu trên ca công trình, nhưng chy chơi phía dưới, tôi có cm nhn sâu sc v mt không gian xanh rì trước dinh và h cá bán nguyt phía dưới chân, nhìn t cu thang snh chính. Sau này khi đã có dp vào thăm khp nơi trong dinh, tôi vn cho rng góc nhìn t snh chính là v trí yêu thích nht ca tôi trong công trình.

Bn mng rng cây nh trước dinh thi đó có rt nhiu cây mc c hoa trng nho nh, tên gi này có l là do lá ca cây rút vào "e thn" khi b chm nh vào. Đó cũng là nơi tôi thường đến vì khá gn nhà. Vào bui chiu, mt vài người ngoi quc thường đến chơi golf góc mnh rng cây nh phía trước gara và văn phòng ca mt hãng xe nước ngoài (nay là Diamond Plaza).


Đến trường dưới tán me xanh

Tôi hc ti trường Lasan Taberd (nay là trường Trn Đi Nghĩa) t tiu hc đến trung hc. Có lúc, tôi được xe nhà đưa đón nhưng tôi thích đi b t nhà đến trường dưới con đường lá me xanh hơn. Phía sân trước ngôi trường là mt vườn cây ln, vi nhng vin c ct xén cn thn và tượng ca sư huynh Taberd được gi li t thi kỳ đu phát trin trường. Sân sau ca trường thoáng rng hơn vì được m rng sau này, vi nhng công trình hin đi và nhng sân bóng r dưới tàn cây. Trường Taberd vn ni tiếng v thành tích trong các gii thưởng bóng r dành cho hc sinh. Người ta vn tưởng đó là mt ngôi trường ca "con nhà giàu" nhưng tht ra nh có s giúp đ ca các sư huynh cho các hc sinh nghèo hiếu hc, trường có nhiu hc sinh là con cái ca nhng người bán hàng rong trước trường, như bt chiên, gi đu đ khô bò, bánh mì bì, xương sáo. Đến nay, tôi vn còn thích ăn món bt chiên, có l vì ngày đó tôi thường ăn "ng h" người bán bt chiên trước trường, m ca mt người bn hc.

Trường Trn Đi Nghĩa


Nhà th Đc Bà
  
Nhà th Đc Bà

Đu thp niên 1970, người ta ci to công viên trước nhà th Đc Bà và trng thêm nhiu cây c hoa cnh rt đp, nht là loi hoa nh li ti đ màu. Hc sinh thích t tp vui chơi trên bãi c, đc bit là trong nhng lúc ch đến gi m ca ca bưu đin vào nhng ngày phát hành đu tiên ca mt loi tem mi ra, đ mua các n phm có th đóng du k nim.


Bên kia sông và nhng chuyến phà

Sáng th by hoc ch nht thường là ngày mà ba m tôi ch c nhà đi chơi cui tun sut ngày. Và thường thì chúng tôi đu bt đu chuyến đi bng mt chuyến ghé ngang khong 1 gi mt công trường đang xây dng công trình do ba tôi thiết kế. Ln đi chơi khu vc b sông Sài Gòn là mt chuyến đi khó quên nht. Lúc đó dường như là vào thi gian ba tôi thiết kế khu hi ngh quc tế trên nóc ca khách sn Majestic. Chúng tôi không theo ba lên công trường như mi ln mà cùng m đi mua cá, ri sau đó cùng ba th bến Bch Đng đ cu cho ông ngoi mau lành bnh. Ba tôi k lúc nh ông đã tha hưởng thói quen ca bà ni là đi th cá hoc th chim, khi đang có mt ước nguyn cu phúc cho sc khe mi người trong gia đình hoc cu may mn trong công vic. Ông dt chúng tôi đến chp hình ti Qung trường Mê Linh. Sau này, tôi mi biết công trình này là do ông thiết kế tng th. Và sau đó c nhà dùng ba ti nhà hàng ni M Cnh. T nhà hàng nhìn v bên kia sông, Th Thiêm như mt vùng quê xanh mát. Lác đác có vài xưởng sa cha máy móc, nhng bng qung cáo ln và thuyn bè đ loi neo đu ti hai bên b sông. Các chuyến phà qua li lúc đó thưa tht hơn sau này nhưng chuyến nào cũng đông nght người. mt góc khut, nhiu cu bé trc tui tôi đ mình trn bơi li và gin nước dưới sông rt sôi đng.


Hoa trái quanh tôi

Chúng tôi chuyn v sng ti mt ngôi bit th trên đường Đoàn Th Đim (nay là đường Trương Đnh) qun 3 t năm 1968 cho đến nay. Ba m tôi đã tn tin dành dm rt lâu đ mua ngôi nhà này, nh vy mà chúng tôi đã cùng nhau sng yên bình và có rt nhiu k nim đp ti đây. Qun 3 ngày nay s lượng công trình bit th ngày càng gim đi, thay vào đó là s lượng nhà ph và cao c ngày càng nhiu. Do đó, hình như người ta quên và ngày càng ít người biết rng th nhưỡng vùng này rt tt cho vic trng các loi hoa cnh và cây ăn trái. Nhà ca chúng tôi có rt nhiu cây ăn trái, trong đó có mít, sa-pô-chê, mãng cu, chanh và đc bit là xoài m, được nhiu cô gái hc trường Gia Long thi đó (nay là trường Nguyn Th Minh Khai) biết đến. Trưa trưa, nhiu cô hc sinh thường t tp ngi dưới bóng cây xoài trong con hm bên hông nhà tôi đ ôn bài trước khi vào lp bui chiu, và có l cũng đ ch đi vài trái xoài chín rng xung sau nhng cơn gió vì cây xoài rt sai trái và trái dù ch nh bng nm tay tr con nhưng rt chua và thơm.

Gn nhà chúng tôi có nhà ca bác sĩ Nguyn Đình Cát trng toàn hoa s Thái Lan, nhà ca hai bác Ưng Thi có h bơi và trng nhiu cây cnh, nhà ca cô Phm Văn Tt, hiu trưởng trường Gia Long, cây ci rm rp, còn nhà ca bác sĩ Phm Biu Tâm (ngày nay đã phá b đ xây nhà tang l) thì trng rt nhiu loi cây ăn trái, đc bit là xoài thanh ca rt ngt và thơm.

Đu đường Đoàn Th Đim là Vườn Tao Đàn, còn gi là Vườn Ông Thượng. Tuy không trng cây ăn trái nhưng Vườn Tao Đàn có nhiu loi cây rt phong phú. n tượng nht là nhng hàng cây du thng tp, cao vút. Mt góc ca vườn là Hi K Mã (nay là khu sinh hot thiếu nhi và mt phn rp chiếu phim Galaxy), vi nhng bãi c xanh đu tăm tp mà người đi ngang luôn thong nghe mùi thơm c mi ct.

Phn ln nhng không gian xanh tôi va k vn còn đó, nhưng cm nhn v TPHCM ngày nay không còn xanh như Sài Gòn xưa, có l vì nhiu thp niên qua, chúng ta đã xây thêm quá nhiu công trình bê tông nhưng li hu như không m rng thêm không gian xanh. Nhng hoài nim v mt Sài Gòn xanh đã giúp tôi nhn ra rng dường như chúng ta đang chú trng quá nhiu đến nhng không gian dành cho người ln mà có phn xem nh không gian ngoài tri dành cho tr thơ, khi mà mt đ không gian xanh không tăng kp đà tăng ca mt đ dân s. Có l người ln đã quên là trong thế gii ca tr thơ, nhng ngôi nhà cao tng, siêu th và trung tâm thương mi cao cp không th so sánh được vi nhng không gian xanh yên tĩnh, trong lành và bình yên. nơi đó, tr em được gn gũi vi thiên nhiên, được ln lên trong nhng ký c êm đm khó quên.


Ngô Viết Nam Sơn

No comments:

Post a Comment