Đổi mới Tạp chí Kiến trúc trong thời kỳ hội nhập quốc tế

Năm 2013 đánh dấu ba thập niên hoạt động của Tạp chí Kiến trúc, một tạp chí chuyên ngành phát hành hàng tháng thuộc Hội Kiến trúc sư Việt Nam. Với kinh nghiệm cộng tác nhiều năm với Tạp chí Kiến trúc và nhiều tạp chí chuyên ngành khác ở trong và ngoài nước, người viết xin đóng góp một số ý kiến xây dựng cho tạp chí, với lời cầu chúc là tạp chí sẽ luôn là người bạn đồng hành của giới chuyên môn - kiến trúc quy hoạch, trong thời kỳ đẩy mạnh việc hội nhập quốc tế của nước ta trong thế kỷ XXI.  

Các ưu điểm nên được tiếp tục phát huy
 
Trước hết, cần thấy rõ sự cố gắng của Ban Biên Tập với nhiều ưu điểm đã đạt được trong thời gian vài năm gần đây, trong đó có thể nói ngay đến :
  • Việc tổ chức các mục chủ đề như “Vấn đề quan tâm”, “Lý luận phê bình”, và “Công nghệ Vật liệu giải pháp” phục vụ cho nhu cầu đa dạng của bạn đọc.
  • Việc tổ chức các cụm bài thành các chuyên đề cho số ra hàng tháng, ví dụ số 214 (2-2013) về Đà Nẵng, giúp các nhà chuyên môn và nhà nghiên cứu có thể tham khảo thuận tiện hơn.
  • Việc có thêm mục lục và mục tóm tắt các bài viết quan trọng bằng tiếng Anh, cũng như đăng ký quốc tế ISSN cho tạp chí, giúp đưa Tạp chí vào danh mục sách báo quốc tế để tham khảo, và tạo điều kiện giao lưu quốc tế với các nhà nghiên cứu, khi cần trao đổi các thông tin về bài viết, cũng như bản quyền tác giả.
  • Sự gia tăng số lượng và chất lượng các bài viết quảng cáo theo dạng câu chuyện kể trở nên thú vị hơn là cách quảng cáo sản phẩm theo cách truyền thống.
 


Các điểm nên bổ sung điều chỉnh
 
Tạp chí Kiến trúc có chất lượng trình bày và in ấn ngày càng đẹp và chuyên nghiệp hơn trước, làm tăng sự hấp dẫn của tờ báo. Tuy nhiên, so với các tờ báo chuyên ngành quốc tế, chúng ta vẫn còn một khoảng cách khá xa về chất lượng bài viết, số lượng phát hành, và tầm ảnh hưởng đối với giới nghề và ngoài nghề trong và ngoài nước.
 
Có nhiều lý do chủ quan và khách quan làm hạn chế tiềm năng phát triển của Tạp chí, trong đó vấn đề quan trọng nhất là việc đảm bảo chất lượng tờ báo song song với việc cân đối thu chi theo hướng độc lập về tài chính và việc làm sao thu hút sự quan tâm và tham gia của giới chuyên môn và xã hội ngày càng nhiều hơn. Trước mắt, có một số điều chúng ta có thể đổi mới ngay trong điều kiện hạn chế hiện nay như sau:
 
1. Về tiếng Anh
  • Trừ các trang viết bởi người bản xứ, hầu hết các trang dịch sang tiếng Anh đều có khá nhiều lỗi chính tả và văn phạm. Cách diễn đạt mang nặng cách dịch từng từ, không đúng cách nói của người bản xứ.
  • Ngoài ra cách viết tắt cũng không đúng theo chuẩn tiếng Anh (ví dụ Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Văn A không thể ghi là Prof.Dr.Arch. ABC mà phải ghi là Prof. Nguyễn Văn A, Ph.D. hoặc tốt hơn, là chỉ ghi Prof. Nguyễn Văn A; Thạc sĩ Kiến trúc sư Nguyễn Văn B không thể ghi là MA.Arch. Nguyễn Văn B mà phải ghi là Nguyễn Văn B, M.Arch.)… Tốt nhất là tạp chí nên thuê một KTS nước ngoài hoặc sinh viên người Anh, Úc, hoặc Mỹ, và  biết tiếng Việt để đảm nhận phần dịch sang tiếng Anh.

2. Mục Nghiên cứu Lý luận Phê bình
  • Mục Nghiên cứu Lý luận Phê bình cần thể hiện tính học thuật cao hơn nữa, với trình bày các nghiên cứu theo chuẩn quốc tế. Đó sẽ là nguồn tham khảo quan trọng cho nhiều chuyên gia trong nước, thậm chí đã có bằng tiến sĩ, nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm viết báo cáo nghiên cứu cho đúng cách. Do đó:
  • Cần trình bày các bài viết theo đúng tiêu chuẩn quốc tế, từ cách trích dẫn, cho đến việc liệt kê danh sách nguồn tư liệu tham khảo chính, liệt kê nguồn hình ảnh và tư liệu... Các liệt kê trích dẫn hiện nay chỉ mang tính liệt kê là chính, nếu không đủ chỗ để in thì chỉ cần ít nhất 1-2 bài theo tiêu chuẩn cao cho mỗi số.
  • Cần đưa lên web hướng dẫn cách viết (format) theo chuẩn quốc tế mà tạp chí chọn (ví dụ chuẩn APA hoặc Chicago, kèm theo hướng dẫn chi tiết), cho các bài viết Nghiên cứu Lý luận Phê bình nộp cho Tạp chí.
  • Với cách làm việc nghiêm túc, bài viết trong mục Nghiên cứu Lý luận Phê bình sẽ dễ được các tạp chí quốc tế yêu cầu dịch lại sang tiếng Anh (có trả phí) và trích dẫn lại, nhờ đó số lượng bài viết được tính hệ số trích dẫn quốc tế ngày càng gia tăng, góp phần nâng cao trình độ nghiên cứu và sự công nhận quốc tế về học thuật cho Việt Nam nói chung và cho Tạp chí nói riêng.

3. Cách trình bày
 
  • Gáy sách nên sửa lại theo chuẩn của tạp chí kiến trúc quốc tế (nên có thêm tên chuyên đề của tháng để dễ tìm trong thư viện, chiều đứng của chữ xoay lại đúng chiều lên phía trên khi đặt sách nằm trên bàn).

4. Mục Index Quảng cáo
  • Cần tổ chức lại cách đăng quảng cáo sao cho vừa có thể tăng số lượng để giúp tạo nguồn tài chính cho tạp chí, nhưng lại không làm giảm chất lượng tờ báo, mà giúp giới chuyên ngành dễ dàng tham khảo có hệ thống và mau chóng những thông tin cần thiết. Ví dụ như: Ưu tiên cho những quảng cáo chuyên ngành có liên quan trực tiếp đến chuyên đề của số báo hàng tháng.
  • Có mục Index cho từng số và cho cả năm, xếp theo từng mục riêng, để dễ tham khảo mục lục. Index quảng cáo trở thành tư liệu cho thấy sự phát triển về công nghiệp xây dựng và vật liệu xây dựng tại Việt Nam qua từng thời kỳ.
  • Ranh giới giữa các bài viết chính và các mục tự giới thiệu mình của các doanh nghiệp công ty và các dự án (ở nước ngoài thường được xem như mục quảng cáo) nên chia rõ ràng hơn nữa về mặt tựa đề và vị trí các bài viết, để không có sự nhập nhằng lẫn lộn chưa minh bạch giữa ý kiến chủ quan của doanh nghiệp và phát ngôn khách quan chính thức của tờ báo hoặc của các nhà nghiên cứu chuyên môn, dẫn đến việc có thể làm ảnh hưởng giá trị chuyên môn của tờ báo trên trường quốc tế và trong nước.

TSKH. KTS. Ngô Viết Nam Sơn 

No comments:

Post a Comment