Tiêu chí thiết kế và những giải pháp khả thi cho khu đất thương xá Tax

Bài viết này điểm lại một số tiêu chí thiết kế và gợi ý một số giải pháp khả thi, để giúp cho TP.HCM, cũng như SATRA, chọn được thiết kế phù hợp, cân đối được nhu cầu bảo tồn và phát triển, bao gồm nhiệm vụ bảo vệ giá trị lịch sử văn hoá của khu trung tâm, và mong muốn phát triển khu đất thành một dự án có hiệu quả cao về đầu tư.

Hình nh thương xá Tax gia vòng vây ca công trình xây dng.
nh chp sáng 24.10. nh: Quý Hòa

LTS: Đ gii phóng mt bng thc hin ga tàu đin ngm đu tiên ca Vit Nam ti TP.HCM, nhiu công trình kiến trúc, cây xanh phi phá b, trong đó có thương xá Tax 134 năm tui. Toà nhà mang nhiu giá tr lch s vi người Sài Gòn này s b thay thế bng tháp thông gió ca nhà ga metro, phn còn li s xây dng trung tâm thương mi dch v văn phòng khách sn, d án cao 40 tng.

Đây là một dự án ảnh hưởng quan trọng đến quy hoạch và kiến trúc cảnh quan của khu vực trung tâm lịch sử, nơi giao nhau giữa trục hành chính và trục thương mại của khu trung tâm theo bố cục từ thời kỳ đầu phát triển của thành phố. Do đó, việc phê duyệt thiết kế dự án này lý ra phải đưa ra một số phương án khả thi, và phải thông qua các bước lấy ý kiến của người dân và ý kiến phản biện của các chuyên gia, trước khi trình thành phố phê duyệt. Dù biết đây là “việc đã rồi”, một số người quan tâm tới diện mạo kiến trúc của Sài Gòn, trong đó có cả những nhà ngoại giao nước ngoài, vẫn bức xúc lên tiếng. Người Đô Thị xin giới thiệu một số ý kiến, với niềm hy vọng mơ hồ...

Sau nhiều ý kiến đóng góp và thảo luận về tâm tình và cách ứng xử đối với thương xá Tax của giới quan tâm, nhà đầu tư SATRA vẫn quyết định không tổ chức thi thiết kế mà chọn công ty Gensler and Associates International Ltd. của Mỹ làm đơn vị thiết kế chính của dự án dựa trên đánh giá số điểm kỹ thuật và tài chính của công ty này.

Quy hoạch chiều cao

Chiều cao công trình cần đảm bảo sự chuyển tiếp không gian phù hợp với tỷ lệ không gian xung quanh và cảm nhận không gian của người đi bộ.

Một giải pháp khả thi là khối đế công trình có chiều cao tương đồng với khối đế công trình khách sạn Rex, Vincom Center A, và góc tư đối diện; khối tháp có sự chuyển tiếp dần về độ cao. Cần xem lại việc khống chế chiều cao khối tháp không nên quá 15-20 tầng tại khu đất ngã tư này, để không tạo sự cách biệt chiều cao quá lớn đối với công trình lịch sử lân cận, vì chiều cao 40 tầng sẽ đe doạ phá vỡ không gian lịch sử. Ngoài ra, phải xem lại tổng thể quy hoạch khu trung tâm hai bờ Đông Tây. Khi mà đa số cao ốc tại Thủ Thiêm - khu trung tâm tài chính ngân hàng mới của TP.HCM - đang bị khống chế ở mức 40 tầng và thấp hơn, việc cho phép phá bỏ thương xá Tax và thay thế bởi một cụm công trình cao 40 tầng và việc cho phép giai đoạn hai của Saigon Center xây cao đến 88 tầng là một nghịch lý. Khu trung tâm lịch sử với hệ thống đường không quá rộng không thể được quy hoạch cao tầng hơn khu trung tâm mới hiện đại với hệ thống đường rộng rãi và giao thông công cộng thuận tiện!

Không gian xanh

Không gian xanh của công trình cần được tổ chức để giảm diện tích bêtông hoá, tạo bóng mát, và tạo môi trường thân thiện cho người đi bộ cũng như bù lại mật độ diện tích xanh thấp ở khu trung tâm. Một giải pháp khả thi là thiết kế không gian xanh không những ở mặt đất, mà cả ở những sân thượng giật cấp và sân trong atrium, và tạo các tường xanh thẳng đứng. Bên cạnh đó cũng cần có không gian mặt nước, hồ phun, và xử lý mặt nền xen cỏ, sao cho cải thiện được vi khí hậu cho khu vực công cộng.

Hình nh thương xá Tax năm 1928 - nh: TL
Không gian ngầm

Không gian ngầm của công trình cần kết nối tốt với không gian ngầm của ga metro và của các công trình lân cận, để giúp giải toả luồng người vào giờ cao điểm ở nhiều cao trình khác nhau, giúp lưu thông xe trên mặt đường được dễ dàng hơn. Giải pháp khả thi là ngoài việc cung cấp nơi đậu xe ở tầng hầm, cũng có thể tổ chức không gian thông tầng đến tận tầng hầm và kết nối thẳng vào tầng hầm của trạm metro sắp xây. Như vậy khi ra khỏi metro người ta sẽ đi thẳng vào sảnh chính atrium của công trình luôn, không cần đi lên mặt đất để vào công trình ở trên. Đây là một kinh nghiệm thành công thường được áp dụng cho các thành phố lớn như Montreal, New York, Paris…

Phong cách kiến trúc

Phong cách cần tương hợp với không gian lịch sử của ngã tư và có thể có sự chuyển tiếp phong cách nhẹ dần dần từ cổ điển (điển hình là kiến trúc trụ sở UBND TP.HCM và nhà hát thành phố) sang bán cổ điển (điển hình là kiến trúc khách sạn Rex, Vincom Center A, thương xá Tax) , và sang hiện đại của các công trình ở khu lân cận (tòa nhà Saigon Center, Park Hyatt, Metropolitan, Vietcombank...).

Giải pháp khả thi là có thể giữ lại hay xây dựng lại theo hướng tái lập khối đế theo phong cách kiến trúc của Magasins Charner thời kỳ đầu với cấu trúc mái đặc biệt tại góc ngã tư. Khối tháp nên theo phong cách đơn giản hoặc bán cổ điển, chứ không nên sử dụng phong cách tháp kính hoặc một phong cách quá hiện đại, xa lạ với bố cục chung của khu trung tâm vì sẽ phá vỡ không gian lịch sử, dù các kiến trúc sư nước ngoài có thể đề xuất giải pháp rất hiện đại để thể hiện nổi bật cái “tôi” khác biệt của kiến trúc trên nền không gian lịch sử.

Phong cách nội thất

 Cần phải tái lập được ít nhất một phần những không gian nội thất lịch sử tiêu biểu của thương xá Tax. Một giải pháp khả thi là giữ lại một số cấu kiện nội thất có tính lịch sử của thương xá Tax và kết hợp với những giải pháp nội thất bổ sung theo cùng phong cách sao cho tái lập được một phần không gian nội thất tiêu biểu của sảnh chính nhìn ra Nguyễn Huệ và của không gian nhìn ra góc ngã tư Nguyễn Huệ - Lê Lợi của thương xá Tax. Việc giữ lại thương hiệu hơn trăm năm của “Thương xá Tax” cũng có ý nghĩa quan trọng. Bài học trước mắt là công trình Vincom Center A đã bỏ qua các yếu tố này nên các khu vực trọng điểm rất thành công về mặt tầm nhìn đẹp và hoạt động dịch vụ thương mại thu hút khách của trung tâm Eden cũ trước kia, không thể tiếp tục duy trì tính hấp dẫn có giá trị tương đương ở trung tâm mới, dù được xây dựng hiện đại hơn nhiều.

Ứng xử về mặt bảo tồn và phát triển

Để giải quyết những trường hợp tương tự như thương xá Tax trong khu trung tâm lịch sử mà không phải bị động như trong thời gian vừa qua, các nhà lãnh đạo cần chuẩn bị chiến lược phát triển khu vực này với tầm nhìn xa hơn. Trước hết là thực hiện quy hoạch cho khu lõi trung tâm lịch sử (có thể tạm xác định theo khuôn viên xác định bởi toà nhà UBND TP.HCM, kế đến là thương xá Tax, chợ Bến Thành rồi dinh Thống nhất, trường Lê Quý Đôn, nhà thờ Đức Bà rồi đến bệnh Nhi Đồng 2, và trở lại nhà hát Thành phố, và các khu giáp ranh lân cận, vì công tác bảo tồn lịch sử không chỉ là ứng xử với công trình lịch sử, mà cả ứng xử với không gian quy hoạch xung quanh gắn kết với chúng) trong đó cần nghiên cứu kỹ lưỡng sao cho đáp ứng một cách hài hoà giữa các nhu cầu bảo tồn và phát triển, và xác định rõ những gì phải bảo tồn, những khu vực cần cải tạo, và những khu vực có thể xây mới.

Tạo điều kiện tham gia cho người dân

Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, là các nghiên cứu quy hoạch này cần đưa ra được định hướng thực hiện theo phân kỳ để phù hợp với khả năng tài chính và tiến trình cải tạo hạ tầng tương ứng, cũng như cần được công khai trưng cầu ý kiến thảo luận, mời chuyên gia đa ngành phản biện, và cung cấp thông tin kịp thời cho người dân địa phương để họ tham khảo, góp ý, cũng như có sự chuẩn bị trước về mặt tinh thần cho các vấn đề ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày và tổ chức dịch vụ thương mại của họ.


TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn

No comments:

Post a Comment