Việt Nam chưa có công trình mang tầm vóc thời đại

(DĐDN) - Việt Nam phát triển và hướng đến tương lai có một phần công sức không nhỏ của những kiến trúc sư luôn trăn trở về nghề nghiệp như ông.

TSKH. KTS. Ngô Viết Nam Sơn:
Chủ tịch NgoViet Architects & Planners,
Tiến sĩ Khoa học, Đại học Washington;
Thạc sĩ, Đại học Berkeley;
Ban Cố vấn Hội đồng Kiến trúc Xanh Việt Nam;
Hội viên Hội KTS VN, Hội KTS Hoa Kỳ,
Hội Quy hoạch Việt Nam, Hội Quy hoạch Hoa Kỳ.
Mong mun ca kiến trúc sư (KTS) Ngô Viết Nam Sơn là Vit Nam s có nhng công trình mang tm vóc thi đi. Nhân dp Xuân t Mùi, ông chia s chuyn ngh vi Doanh nhân, không tách ri câu chuyn quy hoch và kinh doanh, gia thách thc cân bng phn “dương” và phn “âm” ca mt thành ph, mt vùng đt.

- Ở tuổi 50, lẽ ra không nên hỏi ông về... tham vọng. Song, là con của một người cha đáng kính - KTS Ngô Viết Thụ - chắc hẳn ông cũng từng có hoặc đang nuôi tham vọng về một công trình để đời?

Chuyên môn giỏi là một chuyện, vấn đề quan trọng và cũng là điều kiện cần để thực hiện được những dự án có tầm vóc thời đại là cơ hội làm việc với những nhà lãnh đạo hoặc nhà đầu tư có tâm, có tầm nhìn, đồng thời tin tưởng và ủng hộ mình. Chẳng hạn, nếu không có sự vững tin của Tổng thống Pháp François Mitterand thì KTS I. M. Pei cũng không có cơ hội xây dựng công trình mở rộng bảo tàng Louvre, một dấu ấn đặc sắc của Paris. Điều đáng suy nghĩ là Việt Nam, ở giữa thập niên thứ hai của thế kỷ 21, vẫn chưa có một công trình nào mang tầm vóc của thời đại. Đây đang là thử thách và trách nhiệm lớn cho giới KTS và lãnh đạo Việt Nam. Do vậy, với tôi, những công trình tâm đắc của mình luôn ở phía trước. Còn làm việc thì còn cơ hội. Khi cơ hội chưa tới thì mình dành thời gian chuẩn bị chờ lúc thời cơ chín muồi.

- Từng đi du học, làm việc một thời gian dài ở nước ngoài và tham gia nhiều dự án lớn trên thế giới, có bao giờ ông thấy tiếc bởi quyết định quay về nước, nơi không dễ để “dụng võ”?

Thật sự là tôi không có thời gian để suy nghĩ vẩn vơ, vì quá bận rộn với công việc thiết kế các công trình ở nước ngoài và trong nước, rồi tư vấn cho chính quyền các địa phương về quy hoạch đô thị… Theo tôi, cơ hội tại Việt Nam còn rất nhiều và hơn lúc nào hết, đất nước đang cần nhiều KTS có kiến thức và kinh nghiệm tốt để xây dựng một Việt Nam đẹp đẽ hơn.

- Ông là người từng đưa ra khái niệm “rác công trình”? Theo ông, làm thế nào để tránh được những công trình “rác”?

“Rác công trình” là những công trình (kiến trúc, cầu cống, hạ tầng…) mà khi xây lên có thể gây hại lớn và lâu dài đến giá trị môi trường sống, có thể là về mặt văn hóa, lịch sử, xã hội, hoặc môi trường. Nhiều cấu trúc tưởng là “rác công trình” nhưng lại không phải, vì chúng còn có khả năng điều chỉnh, cải tạo lại. Ví dụ như những khu nhà phố phát triển lộn xộn, nếu được tổ chức lại và cải tạo phù hợp thì có thể trở thành những khu vực có bản sắc đô thị rất riêng. Trái lại, một số công trình rất hoành tráng và hiện đại, nhưng thực chất lại là “rác công trình”, ví dụ những nhà cao tầng xây chen làm phá hỏng cảnh quan lịch sử, gia tăng áp lực giao thông lên các con đường nhỏ hẹp của các khu phố cổ và phát tán ánh nắng nóng phản chiếu từ mặt tiền phủ kính ra khu vực xung quanh.

- Làm thế nào để vẫn thực hiện được những dự án có hiệu quả kinh tế cao mà không phá vỡ cảnh quan chung?

Tham gia bất kỳ dự án nào, tôi đều xem xét kỹ lưỡng từ quy hoạch tổng thể đến chi tiết kiến trúc. Chẳng hạn, tôi gặp một nhà đầu tư định xây dựng một loạt sáu khối nhà cao tầng để bán. Tôi tư vấn nên xây bốn khối thôi, để công trình có “khoảng thở” và tầm nhìn ra các khoảng không gian xanh. Làm như thế, nhà đầu tư có thể tăng giá bán tính trên mét vuông để bù lại diện tích giảm xuống mà không bị giảm lợi nhuận. Song cả hai không tìm được tiếng nói chung, tôi đành từ chối hợp đồng có giá trị cao này, bởi tôi hiểu, thực hiện những công trình như vậy đối tượng bị thiệt thòi nhất sẽ là cư dân tương lai của khu đó và khu vực xung quanh.

- Theo ông, kiến trúc đô thị nào tại Việt Nam khiến anh có hứng thú để tham gia thiết kế nhất?

Mi vùng đt có mt đc tính và bn sc riêng mà khi tìm hiu k, tôi đu thy có hng thú làm gì đó đ nâng cao giá tr bn sc y. Ti Huế, quê ni ca tôi, lch s phát trin đã hình thành khu Hoàng thành b Bc ca thế k 19, khu Trung tâm hin hu b Nam ca thế k 20. Tt c hai khu đó vn còn nng tính “âm”, do đó cn hướng đến vic phát trin thêm nhng khu vc đô th mi mang tính “dương”, b sung nét hin đi, năng đng và sinh khí mi đ phát trin Huế mt cách cân bng hơn trong k nguyên hi nhp quc tế. Tôi kỳ vng hai d án ca tôi ti Huế hin nay là khu Đô th hành chính tnh (17ha) và khu đô th Phú M An (16ha) s giúp thúc đy trung tâm Đô th mi An Vân Dương sm phát trin thành khu trung tâm mi ca Huế trong thế k 21.

Tại quê ngoại Đà Lạt, tôi cũng tham gia tư vấn với Viện Quy hoạch miền Nam để phát triển thêm phần “dương” cho Đà Lạt, bao gồm những công trình mới hiện đại, phù hợp cho các hoạt động ngày và đêm, nhưng vẫn không phá vỡ giá trị di sản và cảnh quan quý giá của thành phố cao nguyên độc đáo này. Còn có nhiều công trình khác ở Đà Nẵng, Phú Quốc, TP.HCM… Mỗi nơi đều đem lại cho tôi nhiều hứng thú.

- Ông có nói là tham gia vào quy hoạch ở thủ đô sẽ có hiệu quả bởi sức lan tỏa mạnh của nó. Tại sao đến giờ này ông vẫn chưa tham gia quy hoạch dự án lớn nào tại Hà Nội?

(Cười). Hiện các dự án công quy mô ở Việt Nam có một cơ chế chọn KTS rất lạ. Đó là vòng loại ban đầu sẽ dựa trên “năng lực công ty” mà chủ yếu là quy mô tài chính và nhân lực của công ty, chứ không dựa trên năng lực chuyên môn của bản thân KTS đó là chính. Nhiều công ty nước ngoài tuy liệt kê hồ sơ năng lực rất hoành tráng, nhưng đó thường không phải là năng lực và kinh nghiệm thực sự của các KTS đại diện thực hiện các dự án của họ ở Việt Nam. Tuy vậy, tôi vẫn tin tưởng vào sự đổi mới dần dần của cơ chế quản lý hành nghề KTS, nhằm tạo điều kiện cho nhiều KTS tài năng đóng góp tốt hơn cho đất nước. Hiện nay, tôi vẫn chờ cơ hội để có những đóng góp mới cho Hà Nội, nơi tôi luôn ngưỡng mộ về bề dày văn hóa và sự thơ mộng, hữu tình của thiên nhiên.

- Xin cảm ơn ông!


Hoàng Hy


No comments:

Post a Comment